Definitie : niet-sferische cornea (vorm van rugbybal). Twee krommingen volgens de as → dubbel beeld op alle afstanden.
Symptomen : dubbele contouren, halo's en sterren rond lichtbronnen 's nachts, visuele vermoeidheid.
Chirurgische oplossingen : Femto-LASIK tot 5 D, PRK bij licht astigmatisme, torische ICL daarboven.
Technisch criterium : topografie meet de as precies → sleutelparameter voor de correctie.
Onderscheid : regelmatig astigmatisme (opereerbaar) vs onregelmatig / keratoconus (niet opereerbaar met laser).
Indicatieve prijs : 1700-2250 € per oog voor laser, 2700-3500 € per oog voor torische ICL.
Begrijpen
Wat is astigmatisme precies?
Stel u een rugbybal voor in plaats van een ronde bal als vorm van het hoornvlies. Het normale hoornvlies is sferisch: het buigt het licht identiek in alle richtingen. Het astigmatische hoornvlies daarentegen heeft twee verschillende krommingen volgens de as: boller in de ene richting, platter in de andere.
Resultaat: het licht dat in het oog komt convergeert niet in één scherp punt op het netvlies. Het vormt twee verschoven brandpunten. Het beeld is wazig, vervormd, verdubbeld in bepaalde richtingen. Niet alleen dichtbij of veraf: op alle afstanden.
Een regelmatig hoornvlies. De kromming is in alle assen dezelfde, zoals het oppervlak van een voetbal. De stralen komen samen in één punt op het netvlies.
Een astigmatisch hoornvlies. Het is steiler in de ene as dan in de andere, zoals een rugbybal. De stralen komen samen in twee lijnen in plaats van één punt, en het beeld is op alle afstanden vervormd.
Dat is het fundamentele verschil met bijziendheid: de bijziende ziet wazig veraf, scherp dichtbij. De astigmatische patiënt ziet overal onnauwkeurig, vaak met een ‘bijna scherp’ gevoel dat het oog meer vermoeit dan een duidelijke wazigheid.
Wat het verandert in het dagelijks leven
De contouren die verdubbelen. Letters op een bord, cijfers op een scherm, gezichten op afstand: alles lijkt lichtjes overlappend. Veel astigmatische patiënten lezen trager zonder de reden te begrijpen.
Permanente visuele vermoeidheid. Het oog probeert voortdurend een beeld te corrigeren dat niet scherp kan zijn. Dit onbewust werk veroorzaakt chronische oogvermoeidheid: zware ogen, branderig gevoel, hoofdpijn aan het einde van de dag. Vaak toegeschreven aan het scherm, verdwijnen ze na correctie.
's Nachts, het hinderlijkste symptoom. De halo's, de sterren rond lichtbronnen, de koplampen die ‘ontploffen’ in het gezichtsveld. Nachtelijk autorijden is vaak het moment waarop patiënten zich werkelijk realiseren hoe groot hun afwijking is.[1]
Met een geassocieerde bijziendheid of verziendheid. Astigmatisme gaat vaak gepaard met een andere refractieafwijking. De chirurgische correctie behandelt ze tegelijk.
De graden van astigmatisme
Licht astigmatisme · tot 1 D Vaak niet gecorrigeerd of slecht gedetecteerd. Symptomen voornamelijk vermoeidheid en lichte visuele onnauwkeurigheid.
Matig astigmatisme · 1 tot 3 D Dagelijkse hinder. Moeilijkheden bij langdurig lezen, nachtelijke halo's. De chirurgie geeft in dit bereik uitstekende resultaten.
Sterk astigmatisme · meer dan 3 D Wazig en vervormd zicht op alle afstanden. Voor profielen die niet in aanmerking komen voor laser vormen torische ICL-implantaten een doeltreffend alternatief.
Astigmatisme heeft een as waarin het hoornvlies het meest vervormd is. Daarom kunnen twee patiënten met dezelfde graad zeer verschillende symptomen hebben. Het vooronderzoek meet deze as nauwkeurig: ze is fundamenteel om de laserbehandeling te berekenen of het geschikte torische implantaat te kiezen.[2]
Chirurgische oplossingen
Femto-LASIK en PRK Corrigeren astigmatisme door het hoornvlies volgens zijn precieze as te hermodelleren. Uitstekende resultaten voor lichte tot matige astigmatismen.
Torische ICL Implantaat speciaal ontworpen voor sterke astigmatismen geassocieerd met sterke bijziendheid. Zonder hoornvliesablatie.
De as, sleutelparameterDe hoornvliestopografie meet de astigmatisme-as nauwkeurig. Een fout van enkele graden op deze as vermindert de doeltreffendheid van de correctie merkbaar. De precisie van het vooronderzoek is doorslaggevend.
Bronnen
Black AA, Wood JM, Colorado LH, Collins MJ. The impact of uncorrected astigmatism on night driving performance. Ophthalmic Physiol Opt. 2019;39(5):350-357. doi:10.1111/opo.12634.
Alpins N. Astigmatism analysis by the Alpins method. J Cataract Refract Surg. 2001;27(1):31-49.
Veelgestelde vragen
Wat patiënten vaak vragen
Kan astigmatisme met laserchirurgie gecorrigeerd worden?
Ja. Femto-LASIK en PRK corrigeren astigmatisme door het hoornvlies volgens zijn precieze as te hermodelleren. Voor sterk astigmatisme geassocieerd met sterke bijziendheid bieden torische ICL-implantaten een alternatief zonder hoornvliesablatie.
Kan men tegelijk bijziendheid en astigmatisme hebben?
Ja, dat komt zelfs zeer vaak voor. De twee afwijkingen stapelen zich vaak op. De chirurgie corrigeert ze tegelijk in één enkele ingreep.
Kan astigmatisme een laseroperatie verhinderen?
Een sterk astigmatisme met een te dun hoornvlies kan laser tegenaanzeggen. In dat geval vormen torische ICL-implantaten een doeltreffend alternatief.
Regelmatig en onregelmatig astigmatisme: een verschil dat alles verandert
Regelmatig astigmatisme, veruit het meest voorkomende, vertoont twee hoofdmeridianen loodrecht op elkaar. Het wordt doeltreffend gecorrigeerd door brillen, lenzen en laserchirurgie. Onregelmatig astigmatisme volgt dit symmetrische schema niet. Keratoconus is het meest gangbare voorbeeld: een progressieve vervorming van het hoornvlies die een kegelvorm aanneemt.
Keratoconus is een formele contra-indicatie voor elke laserchirurgie. Daarom is de hoornvliestopografie (een driedimensionale kartering van het hoornvliesoppervlak) een onmisbaar onderzoek van het preoperatief vooronderzoek. Ze laat toe beginnende vormen van keratoconus te detecteren nog vóór ze symptomatisch zijn.
Correctie volgens graad
Welke oplossing voor welke graad astigmatisme?
Een licht astigmatisme (minder dan 1,5 dioptrie) kan vaak met sferische lenzen worden gecorrigeerd. Vanaf 1,5 dioptrie is een cilindrische correctie nodig. Laserchirurgie (Femto-LASIK of PRK) corrigeert effectief astigmatismen tot 5-6 dioptrie. Daarboven bieden torische ICL-implantaten een precies en omkeerbaar alternatief.
Astigmatisme kan met de leeftijd evolueren, vooral in verband met de ontwikkeling van cataract, die geleidelijk de optische eigenschappen van de ooglens wijzigt. Een correctie stabiel sinds twee jaar is het standaardcriterium vóór elke refractieve chirurgie.
UW ASTIGMATISME CORRIGEREN IN BRUSSEL
Voor de grote meerderheid van profielen wordt astigmatisme doeltreffend gecorrigeerd door refractieve chirurgie. Tijdens de eerste consultatie kunnen we bepalen welke techniek (Femto-LASIK, PRK of torisch ICL-implantaat) het best bij uw astigmatismegraad en de staat van uw hoornvlies past. Ze is beschikbaar binnen één tot twee weken. De hoornvliestopografie, uitgevoerd tijdens het preoperatief vooronderzoek, is het sleutelonderzoek dat de keuze van de techniek stuurt.
Auteur van deze pagina
Dr Serdal Sanak
Oogchirurg · Refractieve en cataractchirurgie
CHIREC Hôpital Delta, Brussel
Afgestudeerd aan de ULB, opgeleid in het CHU de Liège en het CHIREC. Europees diploma oogheelkunde (FEBO). Refractieve en cataractchirurgie vormen het grootste deel van mijn operatieve activiteit, met ingrepen elke week in CHIREC Delta. Dubbele specialisatie: cornealaserchirurgie (Femto-LASIK, PRK) en intraoculaire chirurgie (ICL, PRELEX, cataract). Consultaties in het Frans, Nederlands, Engels, Turks, Koerdisch, Perzisch en Italiaans.
